از ابتدای سال 89 كاربران ایرانی شاهد تغییراتی در صفحه فیلترینگ بودند، در صفحه جدید علاوه بر نمایش پیامی درباره عدم دسترسی به سایت درخواست شده پیام تبریك سال نو نیز نمایش داده می‌شود و اما مهم‌ترین بخش این صفحه جدید نمایش لینك ده‌ها سایت ایرانی است.

به نظر میرسد كه طراحان صفحه جدید فیلترینگ به نوعی قصد حمایت از سایتهای ایرانی را دارند و احتمالا قصد دارند كه كاربر ایرانی را كه به دلیلی قصد مشاهده سایتی فیلترشده را داشته دعوت به استفاده از سایتهای مفید ایرانی كنند. اما آنچه در صفحه جدید فیلترینگ صورت گرفته است به دلایلی كه در ادامه اشاره خواهد شد به نوعی حقوق كاربران و مدیران سایتهای ایرانی را نقض كرده است.

در سپتامبر ۲۰۰۳ شركت خصوصی VeriSign كه اپراتور و پیمانكار ثبت دامنه های com. , .net است تلاش كرد تا به جای درخواستهای كاربران برای مشاهده دامنه هایی كه هنوز ثبت نشده بودند ایشان را به پرتال خود به نام Site Finder راهنمایی كند و فهرستی از سایتهای مشابه و فعال را به كاربر نمایش می داد.

این مسئله خیلی زود باعث واكنش آیكان (ICANN) شد و VeriSign مجبور شد در فاصله كوتاهی این سرویس خود را غیرفعال كند. اگر چه شاید ایده VeriSign مورد پسند برخی كاربران نیز واقع شد اما مشخص است كه همانطور كه آیكان نیز واكنش نشان داد حقوق كلی كاربران و مفاهیم اولیه اینترنت را نقض می كند.

آنچه در بسیاری از كشورها به عنوان قانون وجود دارد و حتی در كشور ما نیز در آیین نامه ها و قوانین مرتبط با سرویس دهندگان اینترنت به صورت تلویحی اشاره شده است عدم دستكاری در اطلاعات درخواستی كاربران توسط شركتهای سرویس دهنده است.

نمایش یك سایت یا صفحه ای از یك سایت به جای درخواست كاربر برای مشاهده سایتی دیگر نقض حقوق كاربر است. البته طبیعی است كه شركتهای سرویس دهنده میتوانند براساس قوانین دسترسی كاربران را به یك سایت را مسدود كنند اما این حق را ندارند كه سایت دیگری را به جای سایت درخواستی كاربر نمایش دهند.

وقتی در مورد صفحه فیلترینگ صحبت می كنیم از سایت یا یك پرتال صحبت نمی كنیم، كاركرد صفحه فیلترینگ نمایش پیام و آگاه سازی كاربر از عدم امكان دسترسی به یك آدرس خاص و احتمالا اطلاعاتی برای پیگیری فیلترینگ اشتباه است. نمایش صفحه ای كه بیشتر شبیه یك پرتال است به جای پیام مسدود بودن یك آدرس عملاً تغییر در ماهیت و محتوای درخواستی كاربر است. در نظر بگیرد كه می توان با همین استدلال در فردا روزی مثلاً در پاسخ به درخواست كاربری برای دیدن گوگل یك سایت وطنی نمایش داده شود كه مطمئناً این قضیه بر خلاف قوانین آیكان است.

اگر فرض كنیم كه سیاستی كه باعث طراحی صفحه جدید فیلترینگ شده است حمایت از سایتهای ایرانی است عملاً نمایش صفحه ای با چند لینك محدود از سایتهای ایرانی عملاً دخالت آشكار دولت در رقابت سالم سایتها در جذب كاربر است. توجه كنید كه مشخص نیست كه سایتهای لینك شده در این صفحه (كه دو سایت نگارنده مطلب نیز در بین آنهاست) بر چه اساسی انتخاب و براساس چه معیاری رتبه بندی شده و در فهرست سایتها نمایش داده می شوند. بطور مثال چه معیاری در انتخاب سایتهای خبری بوده است؟ و یا چگونه سایتی با موقعیت،ترافیك و كاربران بسیار بالاتر از سایتی دیگر در فهرست لینكها پایین تر از آن سایت قرار دارد یا حتی در فهرست نیست؟

آیا این موضوع دخالت دولت در رقابت سایتهای ایرانی نیست؟ آیا از محتوای صفحه اینگونه برداشت نمی شود كه دولت تلاش دارد كه كاربران را تشویق به استفاده از سایتهایی ایرانی اما با سلیقه خود كند؟ همچنین آیا قابل تصور نیست كه در آینده سایت طراحی شده فرد یا نهادی از داخل دولت یا وابسته به نهادهای نیمه دولتی و یا حتی با داشتن دوستانی در دولت یا نهاد طراحی كننده صفحه فیلترینگ به سادگی وارد این صفحه شده و حتی در جایگاهی بالاتر از سایتهای قدیمی تر قرار گیرد ؟!

حال اجازه دهید مثال دیگری را بررسی كنیم و در واقع از بعدی دیگر به كاركرد این صفحه جدید نگاه كنیم! همانطور كه شاهد هستیم در موارد متعددی سایتهای ایرانی حال به دلایل اشتباهات كوچك و یا در شرایط خاص بصورت موقت فیلتر شده اند. مدیران بسیاری از این سایتها پیگیریهای لازم را به عمل آورده و سایت ایشان پس از مدتی مجدداً باز شده است حال فرض كنید كه یك سرویس وبلاگ، سایت شبكه اجتماعی یا حتی یك سایت خبری یا جستجوگر كه مدتی فعالیت كرده و كاربرانی را جذب كرده است به دلایلی به صورت موقت مسدود می شود در این شرایط و با توجه به صفحه جدید فیلترینگ عملا كاربران این سایت به سمت سایتهای جایگزین كه در صفحه فیلترینگ به آن اشاره شده روانه خواهند شد و سایت فیلتر شده نه تنها برای مدتی از بازدیدكنندگان و كاربران خود محروم می شود بلكه آنها را به سایت رقیب خود واگذار می كند! اینجا دیگر مفهوم حمایت از سایتهای ایرانی در برابر سایتهای خارجی یا سایتهای ایرانی با سوء نیت نیست بلكه حقوق یك سایت ایرانی دیگر نقض می شود.

نمایش یك پرتال به جای پیام مسدود سازی می تواند بدعتی باشد كه شركتهای سرویس دهنده اینترنت آنرا به شكلی دیگر دنبال كنند. قابل تصور است كه وقتی دولت به جای پیام آگاه سازی از مسدود بودن دسترسی به یك سایت مجموعه از لینك یا حتی سایت پرتال خود را تبلیغ می كند چرا سرویس دهندگان اینترنت بخصوص در بخش خصوصی از این صفجه (كه همه ما میدانیم از بازدید بالایی برخوردار است) استفاده نكنند؟ چه جایی بهتر برای تبلیغ خدمات و یا سایتهای پیاده سازی شده توسط این شركتها!

و اصولا بعید نیست كه سرویس دهندگان اینترنت به این صفحه به عنوان فرصتی برای جذب تبلیغات و كسب درآمد نگاه كنند و موافقید كه این روند با حقوق كاربران اینترنت همخوانی ندارد و البته چه كسی می‌خواهد با این عملكرد شركتهای سرویس دهنده مخالفت كند و آیا دولت كه خود چنین كرده این توانایی را خواهد داشت؟

در نهایت آنكه، به عنوان مدیر دو سایت مطرح ایرانی كه حداقل در صفحه جدید فیلترینگ به آنها اشاره شده است معتقدم صفحه فیلترینگ جایی برای حمایت از سایتهای ایرانی نیست، تجربه چند ساله نشان داده است سایتهای ایرانی حتی نیازی به چنین حمایتهایی ندارند و معتقدم عدم دخالت دولت در رقابت سالم بین سایتهای ایرانی خود بالاتر از هر حمایت دیگری است.