8 آبان 1388 - سال تحصیلی 68-67 برای گذراندن فرصت مطالعاتی به ایتالیا رفته بودم، برای نخستین بار با شبكه اینترنت آشنا شدم. البته آن سال تب ایمیل و اینترنت در اكثر دانشگاه‌های ایران، فراگیر شده بود. بعد از بازگشت به ایران به عضویت هیأت علمی مركز تحقیقاتی فیزیك‌نظری و ریاضیات در آمدم. سال 68 بود كه آقای دكتر محمد‌جواد لاریجانی رئیس این مركز، همت كردند و اینترنت را به ایران آوردند. من هم به عنوان جانشین ایشان در این طرح همكاری كردم.

یكی از نخستین دغدغه‌های مدیران و هیأت علمی این مركز، ارتباط علمی و پژوهشی با دانشگاه‌های دنیا بود. در مركز تحقیقات به این نتیجه رسیدیم كه پست الكترونیك برای یك مركز تحقیقاتی كه می‌خواهد با دانشگاه‌های دنیا ارتباط داشته باشد، یك ضرورت اجتناب‌ناپذیر است. به دلیل شرایط پس از جنگ، برنامه گسترش ارتباط با دانشگاه‌های خارجی مورد نظر بود و یكی از سرلوحه‌های مركز تحقیقات به شمار می‌آمد. ایمیل ارزان‌ترین و سریع‌ترین روشی بود كه مورد توجه قرار گرفت.

در سال 68 هیچ مركزی برای ارائه خدمات اینترنت در كشور وجود نداشت. هرچند برخی مراكز از طریق تماس تلفنی با خارج كشور به شبكه وصل می‌شدند ولی این مراكز به دیگران خدمات نمی‌دادند. از طریق تماس تلفنی بین‌المللی به شبكه اینترنت وصل می‌شدند. البته در آن زمان هنوز شبكه Internet ایجاد نشده بود و به شبكه Bitnet وصل می‌شدند.

از طریق مركز بین‌المللی فیزیك نظری در ایتالیا كه آن زمان ریاست آن با پروفسور عبد‌السلام بود به مؤسسه مجمع اروپایی شبكه‌های تحقیقاتی (EARN) وصل شدیم.
این مؤسسه آن زمان كشور‌های غیر اروپایی مانند هندوستان را به عضویت پذیرفته بود. ولی شرایط عضویت ویژه‌ای داشت كه با توصیه‌های آقای عبد‌السلام، عضویت ایران مورد پذیرش قرار گرفت.

اواخر سال میلادی 1992 از طریق اتصال تلفنی به دانشگاه لینس اتریش وصل شدیم. بعد‌ها با یك خط استیجاری به دانشگاه وین اتریش وصل شدیم كه آن زمان از نقاط اصلی اتصال به شبكه EARN بود.

همكاران ما كه به اجلاس‌های فنی بین‌المللی می‌رفتند، چیز‌های تازه‌ای یاد گرفتند. گزارش‌های آنها نشان می‌داد كه شبكه‌های تحقیقاتی بین‌المللی از پروتكل Bitnet به پروتكل جدید به نام Internet حركت می‌كنند. به همین دلیل بود كه مركز تحقیقات نیز اتصال به اینترنت را به سرعت پیگیری كرد.

اواخر سال 93 میلادی پروتكل IP/ICP را راه‌اندازی كردیم كه امكان اتصال به شبكه اینترنت را فراهم كرد. البته چون آن زمان یك زیر شبكه از شبكه دانشگاه وین بودیم، آخر آدرس‌ها، نشانی دانشگاه وین یعنی UNIVIE. AT درج می‌شد.

ایران حدود یك سال بعد از دانشگاه‌های اروپایی به شبكه اینترنت وصل شد. سرعت اتصال در آن سال خیلی كم بود. كل ظرفیت اتصال كشور 8/9 كیلوبیت در ثانیه بود. البته در آن زمان هنوز سرویس‌های Web و فایل‌های گرافیكی راه نیفتاده بود و همین سرعت 8/9 برای تبادل ایمیل كفایت می‌كرد.

آن سال‌ها به دنبال این بودیم كه با عنوان ویژه ایران شناخته شویم نه اتریش. بنابراین پسوند IR را از سازمان متولی استاندارد‌های جهانی اینترنت تقاضا كردیم. پس از پرس‌وجو‌ها، متوجه شدیم مؤسسه Internic در آن زمان متولی این مسئله بود.
این مؤسسه وابسته به دانشگاه كالیفرنیای جنوبی بود و مدیریت واقعی آن نیز در اختیار فردی به نام جاناتان پاستل بود. هرچند تحریم‌ها علیه ایران خیلی پر‌رنگ نبود ولی هنوز خاطره گروگان‌گیری در ذهن برخی آمریكا‌یی‌ها زنده بود. به همین دلیل با مقاومت‌هایی مواجه بودیم.

كسی در ایران به صورت موازی با ما حركت نمی‌كرد. بنابراین بعد از غلبه بر مخالفان، توانستیم در فروردین 1374 امتیاز پسوند ملی IR را كسب كنیم.

در واقع با مقاومت 2 كشور ایران و آمریكا مواجه بودیم. البته مخالفت با پسوند IR در آمریكا، یك موضع رسمی نبود. مدیریت اینترنت در اختیار بنیاد ملی علوم NSF بود. فردی در این بنیاد عضو بود كه دل خوشی از ایران نداشت و با ما مخالفت می‌كرد. البته الان رفتار خود را تغییر داده و از دوستان خوب ما شده است.

در مخابرات ایران كسانی بودند كه اعتقادی به اینترنت نداشتند. آنها فكر می‌كردند اینترنت یك مد روز است و زود فراموش می‌شود. آنها كوشش می‌كردند شبكه محدود‌تر به نام X25 را راه‌اندازی كنند و می‌گفتند هر نوع فعالیت شبكه‌ای، باید تحت همین شبكه انجام شود.

آن زمان اینترنت به اندازه كافی شهرت پیدا كرده بود و همه می‌دانستند X25 پاسخگوی توسعه فناوری اطلاعات نیست.
چند سال زحمت كشیدیم تا به مخابرات تفهیم كنیم تجربه X25 یك‌بار در اروپا آزمایش شده و ناكارآمدی آن قبلاً اثبات شده است.

لازم است از كوشش دكتر محمد‌جواد لاریجانی یاد كنم. ایشان شجاعت بالایی در این رابطه نشان دادند. بویژه وقتی اولین اتصال به Bitnet برقرار شد. آن زمان لازم بود تعهد‌نامه‌هایی را امضا كنیم از جمله این كه مانع عبور ترافیك هیچ كشوری نشویم. آن زمان كمتر كسی جرأت امضای این تعهد‌نامه‌ها را داشت. بی‌شك پشتیبانی و جایگاه سیاسی و اجتماعی دكتر لاریجانی، نقش مؤثری در راه‌اندازی اینترنت داشت. ایشان همیشه به مسئولان سیاسی یاد‌آور می‌شدند كه شبكه اینترنت، در خدمت محققان و مراكز علمی است و ممانعت از آن، ایستادن در مقابل روند توسعه علمی كشور است.