در حالی كه هر روز تعداد ناراضیان نسبت به سرعت شبكه اینترنت كشور بیشتر می‌شود، اما مسوولان دولتی و از جمله وزیر ارتباطات همین سرعت 128 كیلو بیتی را نیز برای كاربران كافی می‌دانند و بر این باورند كه هنوز كاربران نیاز به سرعت بالا را حس نكرده‌اند، اما از طرف دیگر همین مسوولان وقتی پای مجلس و شكایت مجلسیان نسبت به وضعیت اینترنت كشور و نرسیدن به برنامه‌های توسعه‌ای باز می‌شود، پیشرفت اینترنت پرسرعت در كشور را كند دانسته و مقصران این شرایط را هم شركت‌های بخش خصوصی معرفی می‌كنند.

سنجش سرعت اندك كاربران اینترنتی
لاك پشت سنج
سونیتا سراب‌پور- دنیای اقتصاد
در حالی كه در كشور‌های چون كره جنوبی، انگلستان، آمریكا، نروژ و.... صحبت از انتقال اطلاعات با سرعت مگابیتی و استفاده از راه‌های متنوع برای اتصال به شبكه اینترنت وجود دارد در ایران كاربران برای استفاده از اینترنت، با سرعت پایینی چون 128 كیلو بیت در ثانیه باید متحمل سختی‌های فراوانی شوند.
روزی نیست كه هر كدام از ما با سرعت نامطلوب اینترنت و قطعی‌های متناوب آن دست و پنجه نرم نكرده باشیم.

در حالی كه هر روز تعداد ناراضیان نسبت به سرعت شبكه اینترنت كشور بیشتر می‌شود، اما مسوولان دولتی و از جمله وزیر ارتباطات همین سرعت 128 كیلو بیتی را نیز برای كاربران كافی می‌دانند و بر این باورند كه هنوز كاربران نیاز به سرعت بالا را حس نكرده‌اند، اما از طرف دیگر همین مسوولان وقتی پای مجلس و شكایت مجلسیان نسبت به وضعیت اینترنت كشور و نرسیدن به برنامه‌های توسعه‌ای باز می‌شود، پیشرفت اینترنت پرسرعت در كشور را كند دانسته و مقصران این شرایط را هم شركت‌های بخش خصوصی معرفی می‌كنند.

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تاكنون برنامه‌های مختلفی را برای سروسامان دادن به بازار اینترنت كشور ارائه داده است. فراخوان برای كاهش قیمت اینترنت، قرار دادن جایگاه ویژه‌ای در سایت سازمان تنظیم مقررات برای جمع‌آوری شكایت‌های كاربران مبنی بر كم فروشی اینترنت و... از جمله فعالیت‌های مسوولان این وزارتخانه در حوزه اینترنت پرسرعت ظرف چند سال گذشته بوده است؛ كه به نوعی می‌توان گفت هیچ یك از این برنامه‌ها باعث پیشرفتی در حوزه ارائه اینترنت پرسرعت در كشور نشده است.
در آخرین اقدام نیز شركت فناوری اطلاعات با قرار دادن سامانه سرعت‌سنج در سایت خود كاربران را دعوت به سنجش سرعت خود كرده تا از این طریق بتوان مقصران اصلی را شناسایی كرد.

11سرور در 7 استان
تقریبا در بهمن ماه سال 87 بود كه شركت فناوری اطلاعات به عنوان یكی از چند متولی حوزه آی‌تی كشور، در سایت خود به آدرس ITC.IR بخشی را با عنوان سنجش اینترنت را به صورت آزمایشی راه‌اندازی كرد تا از این طریق كاربران سرعت اینترنت خود را در حال استفاده، به صورت وب‌بیس اندازه‌گیری كنند.

این بخش نمایش‌دهنده نقشه ایران با استان‌های تفكیك شده است و استان‌هایی را كه دارای سرور برای اندازه‌گیری سرعت اینترنت هستند با ستاره نمایش داده است.
طبق آنچه در این نقشه دیده می‌شود و نیز به گفته مسوولان، تاكنون 11 سرور در 7 استان كشور برای این منظور راه‌اندازی شده است كه سه سرور در استان تهران، 2 سرور در استان خراسان رضوی، 2 سرور در استان اصفهان و در استان‌های قزوین، خوزستان، فارس و هرمزگان هر كدام یك سرور قرار دارد. كاربران باید از بین نقاط مشخص شده نزدیك‌ترین سرور را انتخاب كنند.

با توجه به توافق‌نامه‌ای كه میان شركت فناوری اطلاعات و سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی منعقد شده است، مقرر شده تا از این سرورها به عنوان مرجع اندازه‌گیری سرعت و كیفیت استفاده شود.
محمدرضا توكلی، كارشناس معاونت توسعه و مدیریت شركت فناوری اطلاعات ایران، هدف از ایجاد امكان سرعت‌سنجی اینترنت برای كاربران خانگی فرهنگ‌سازی این موضوع دانست و افزود: «طبق یك اصل هر قدر در شبكه شفافیت بیشتر باشد، مشكلات بیشتر مشخص می‌شوند، پس راحت‌تر می‌توان آنها را حل كرد. سرعت‌سنجی اینترنت یكی از راه‌های شفاف‌سازی بهره‌مندی از بستر حضور در فضای مجازی و ارتباطات داخلی و بین‌المللی برای پیشبرد امور در تمام زمینه‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است.»

وی همچنین تصریح كرد كه استفاده از این سرعت‌سنج كاربردهای بسیاری دارد از جمله این كه شبهه ایجاد شده برای كاربر مبنی بر كم‌فروشی ISPها را از بین می‌برد.
وی در ادامه اظهار كرد كه در صورتی كه كم‌فروشی از طریق سرعت‌سنجی اینترنت برای كاربران ثابت شود، كاربر یك هیت(اشاره) به ISP ارسال می‌كند و آن را از این كه از كم‌فروشی اطلاع دارد، باخبر می‌سازد و یك رونوشت الكترونیكی هم برای سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی ارسال می‌كند كه به‌عنوان تقاضا برای رفع یك مشكل است كه این عمل تیكتینگ نامیده می‌شود. با توجه به تیكتی كه ایجاد می‌شود سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی مورد را پیگیری می‌كند.

شكایت‌های بی‌نتیجه
طبق اعلام مسوولان هر كدام از ISDPها یا ISPهایی كه احساس می‌كنند سرویس‌های خود را با كیفیت مناسبی به كاربران ارائه می‌كنند، می‌توانند یكی از این سرورها را روی سیستم خود قرار داده و امكان اندازه‌گیری سرعت را برای كاربران فراهم كنند.
محمود رضا خادمی، رییس كمیسیون اینترنت سازمان نظام صنفی رایانه‌ای در خصوص استفاده از این سرعت‌سنج‌ها می‌گوید: ‌«قبل از ارائه این نرم‌افزار توسط شركت فناوری اطلاعات ما برنامه‌ای در كمیسیون اینترنت سازمان نظام صنفی رایانه‌ای داشتیم كه در آن به اعضا پیشنهاد كردیم تا سامانه‌ای را راه‌اندازی كنیم كه در آن كاربران بتوانند به كیفیت و سرعت ارائه شده به آنها دسترسی داشته باشند، اما بعد از ارائه این سرویس توسط شركت فناوری اطلاعات این برنامه به تعویق افتاد.»

به اعتقاد خادمی هرچند سنجش سرعت اینترنت شركت فناوری اطلاعات ممكن است آن‌چنان كه باید دقیق نباشد، اما راه خوبی است برای اینكه كاربر بداند كه سرعت واقعی اینترنت او به چه میزانی است.
در همین زمینه علی توسلی، مدیرعامل شركت نیونت می‌گوید: «این سیستم در صورتی می‌تواند مفید باشد كه در مقدمه آن مجموعه كارهایی انجام شده باشد. از جمله اینكه به طور شفاف مشخص شود كه چه میزان پهنای باند وارد كشور می‌شود و چه میزان از آن به ارائه‌كنندگان خدمات اینترنتی داده می‌شود. در كل اگر این سیستم به درستی طراحی شده باشد كه كاربر بتواند سرعت خریداری شده خود را براساس SLA كه فروشنده به او ارائه كرده است، كنترل كند می‌تواند مفید باشد.» اگر تا به حال از سیستم سنجش سرعت اینترنت شركت فناوری اطلاعات استفاده كرده باشید، حتما متوجه این موضوع شده‌اید كه سنجش سرعت شما در زمان‌های مختلف متفاوت است. به باور كارشناسان، متفاوت بودن سرعت اینترنت در زمان‌ها و مكان‌های مختلف به پارامترهای گوناگونی از جمله كیفیت خدمات دهنده سرویس، خطوط مورد استفاده (مسی یا Dailup بودن)، بارندگی، كیفیت سایت مورد استفاده و ... بستگی دارد.

بنا بر اظهارات خادمی وقتی كاربر اینترنت پرسرعت، با سرعت 128كیلوبیتی می‌خرد، هیچ‌گاه نباید انتظار داشته باشد كه در هر مكان یا هر زمانی كه از اینترنت استفاده می‌كند، سرعت آن از 128كیلوبیتی بالاتر برود؛ چراكه بسته به پارامترهای مختلف سرعت اینترنت كاهش پیدا می‌كند.
اما نكته جالب در این زمینه این است كه كاربران ایرانی هیچ گاه طعم سرعت واقعی را كه خریداری كرده‌اند، نچشیده و همیشه با كاهش و قطعی سرعت اینترنت رو‌به‌رو بوده‌اند.

توسلی در این زمینه می‌گوید: «این شرایط هیچگاه برای شركت‌های بخش خصوصی پیش نمی‌آید؛ یعنی این شركت‌ها براساس تعهد خود خدمات مورد نیاز كاربر را ارائه كرده‌اند. اگر هم در این بین كاربر نتوانسته از سرعت واقعی خود استفاده كند به مشكلاتی از جمله زیرساخت شبكه یا عدم ارائه پهنای باند كافی از سوی مخابرات به عرضه‌كنندگان برمی‌گردد. به عنوان مثال در چند هفته گذشته و به اذعان مسوولان سرعت اینترنت كشور با افت 20 درصدی مواجه بود كه به نظر من این افت بالای 50 درصد بود. در چنین شرایطی سرعت پایین و قطع وصل اینترنت ربطی به شركت‌های بخش خصوصی ندارد، ولی از آنجا كه كاربران با ما در ارتباط هستند شكایت‌های خود را با ما مطرح می‌كنند.»

براساس اظهارات این فعال حوزه اینترنت، 80 درصد مشكلاتی كه كاربران در زمینه اینترنت با آن مواجه هستند به بسترها یا حجم پهنای باندی برمی‌گردد كه مخابرات در اختیار عرضه‌كنندگان می‌گذارد.
به باور وی شركت‌های فعال در این حوزه تمام پیش‌بینی‌های لازم را برای از بین بردن مشكلات احتمالی می‌كنند، اما وقتی كه مخابرات، همكاری لازم را به عمل نمی‌آورد و پهنای باند مورد نیاز را در اختیار فعالان این بازار نمی‌گذارد كاری از دست بخش خصوصی بر نمی‌آید.

به گفته فعالان حوزه اینترنت در این بین تنها كاری كه كاربران می‌توانند انجام دهند این است كه با سنجش سرعت اینترنت خود شكایت خود را به شركت‌های مربوطه ارائه كنند تا در صورتی كه این مشكل مربوط به شركت‌های خدمات‌دهنده باشد خسارت را با توجه به تعهدات موجود پرداخت كنند.

در حالی كه قرار است طی یك برنامه 5 ساله تنها كاربران تهرانی بتوانند به اینترنت پرسرعت 128كیلوبیتی دست پیدا كنند. در اكثر كشورهای پیشرفته و حتی كشورهای منطقه خاورمیانه صحبت از اینترنت با سرعت بالای 4 مگابایت است.
مقایسه بیشتر سرعت اینترنت ایران با كشورهای دیگر چیزی جز افسوس برای كاربران به دنبال نخواهد داشت، اما می‌توان این امید را داشت كه حداقل تا 5 سال آینده كاربران بتوانند به اینترنت پرسرعت با همان محدودیت قبلی دسترسی داشته باشند و با سنجیدن سرعت اینترنت خود شكایات خود را به مراكز ذیربط انتقال دهند، اما در نهایت جوابی را نیز دریافت نكنند و به نتیجه خاصی هم نرسند.

سازمانی غیر پاسخگو
برای پیگیری از مراحل شكایت كاربران و میزان گزارش‌های ارسالی به سازمان تنظیم مقررات و نتیجه گزارش‌های ارسالی بارها با روابط عمومی این سازمان تماس گرفتیم، اما طبق روال همیشگی مدیریت این روابط عمومی یا در جلسه حضور داشتند یا از ارائه پاسخی روشن امتناع می‌كردند.