سایت اجتماعی فیس‌بوك چندی پیش از حضور ۴۰۰ میلیونی كابران فعال در این سایت خبر داد. در واقع بر طبق گزارش سایت Alexa تنها صفحه اصلی گوگل است كه بازدیدكننده بیشتری از فیسبوك دارد.

اما چرا در آخرین نظرسنجی، كاربران فیسبوك ناراضی نشان داده‌اند و در حدود نیمی از آنان سخن از ترك فیس‌بوك به زبان آورده‌اند؟

جواب یك كلمه‌ای به این سوال، محرمانگی است. فیس‌بوك، بطور پیش‌فرض تمامی اطلاعات حساب كاربری شما را با دنیا به اشتراك میگذارد. گفتنی است كه شما میتوانید این موارد را بازرسی و در صورت نیاز قفل كنید اما مطمئناً پروسه‌ای خسته كننده خواهد بود.

هفته گذشته ابزارهایی نو توسط فیس بوك معرفی شدند تا به روند شخصی سازی و حفاظت محرمانگی اطلاعات كاربران كمك كنند. این ابزارها در شكل تنظیماتی جدید برای حریم شخصی، به فیس‌بوك اضافه شدند. به هر حال اگر باری دیگر فیس‌بوك در سیستم و سیاست اشتراك گذاری‌اش تغییراتی ایجاد كند، شما ممكن است نیازمند انجام دهی دوباره آن تنظیمات باشید.

ابزارهای مستقل متفاوتی نیز وجود دارند كه برای آزمایش امنیتی حساب‌های فیس بوك ساخته شده‌اند. برای مثال سایت RecliamPrivacy.org سرویس كد-باز اسكن تنظیمات شخصی فیس‌بوك را ارائه میكند. كاربران بوسیله این سرویس از سطح اطمینان اشتراكشان در فیسبوك مطلع می‌شوند. همچنین هر كاربری میتواند از راهبردهای امنیتی و مقاله‌های پیشنهادی استفاده كند و بطور دستی وضعیت امنیتی را بررسی كند.

دوشنبه گذشته روزی بود كه فیس بوك را در سطر اخبار فناوری قرار داد. خبر پذیرفتن اشتباهات «حفاظت از حریم شخصی» توسط مارك زوكربرگ (موسس فیسبوك) بود كه فیس بوك را این چنین به اخبار آورد.

تعدادی از كاربران پس از انتشار این خبر، بهبود وضعیت را خیلی دیر اعلام كردند و بواسطه گردهمایی «روز خروج از فیسبوك» تصمیم به ترك این سایت در روز ۳۱ ماه می میلادی گرفتند. البته تعدادی دیگر از كاربران با وجود اعلام نقدهای خود ترك فیسبوك را رد شده خواندند.

اما آیا واقعاً تمامی این كاربران بطور حتم فیسبوك را ترك میگویند؟ همه دوستانشان؟ همه عكسهایشان؟ و دوباره از ابتدا ارتباطات آنلاین اجتماعی‌شان را خواهند ساخت؟ فیسبوك به واقع تعداد كاربران بیشماری را دارا میباشد و امر ترك این سایت تصمیمی دردسر ساز خواهد بود.

البته در گذشته سایت‌های بسیاری بوده‌اند كه ظرفیت شبكه اجتماعی را به وب آوردند همچون: Friendster یا مای اسپیس اما این سایت‌ها دوره درخشان خود را گذراندند و فیسبوك پیروز دوره جدید بود.

همچنین البته كه سایت‌های اجتماعی بسیار دیگری نیز وجود دارند كه همچنان موفق به كار خویش ادامه میدهند: توییتر یا Linkedin از نمونه این سایت‌ها هستند اما هدفی متفاوت از فیسبوك را انتخاب كرده‌اند. سایت LiveJournal نیز به مانند سایتی از دوران گذشته به فعالیت خود ادامه میدهد.

* جایگزین های فیسبوك

گروهی از سایت‌های لقب گرفته «جایگزین‌های فیسبوك» مدتی است كه وب را متوجه خود ساخته‌اند. تعدادی از آنان امیدوارند كه پاسخ سوال (چرا فیسبوك را ترك كنم؟) را برخوردار باشند. تعدادی از نسخه‌های اولیه و آزمایشی به سر میبرند و برخی در حال حاضر سرویس كامل خود را ارائه كرده اند.

پس این بازیكنان چه كسانی هستند؟ آیا میتوان با بررسی آنان شبكه اجتماعی آینده را پیش بینی كرد؟

The Appleseed Project

پروژه‌ای است با شعارOpen Source + Distributed Social Networking كه در واقع ایده اصلی آن بهم پیوستگی میباشد. به این ترتیب كه تصور كنید كاربران سایت (الف) كه از این نرم‌افزار استفاده می‌كنند میتوانند با كاربران سایت (ب) نیز در تماس باشند. تصور كنید كه كاربران جیمیل نمی‌توانستند به كاربران هات میل ایمیل بفرستند. آیا شما دیگر تمایلی به حساب جیمیل داشتید؟ این پروژه با همین منظور وارد این عرصه شده است تا شاید بتواند با این نوآوری كاربران فیسبوك را به خود جلب نماید.

كارشناسان پتانسیل رقابتی این پروژه را بالا دانسته اند و تنها ۶ ماه دیگر به ارائه عمومی این سرویس باقی مانده است.

Diaspora

این پروژه بتازگی در سطر بسیاری از خبرگزاری‌ها ظاهر شده است و تا كنون از نظر خبرسازی پیشرفت چشمگیری داشته است. همچنین با وجود ۲۰۰ هزار دلار كمك مالی توسط حامیان Kickstarter.com میتوان ایده آنرا كاملا محبوب دانست.

بطور فنی Diaspora بسیار شبیه Appleseed به نظر میرسد. این پروژه كاملا كد باز نوشته خواهد شد و از طراحی توزیعی Distributed بهره‌مند می‌شود. گفته شده است كه Diaspora قدرت بیشتری خواهد داشت اما حداقل Appleseed هم اكنون چند خط كد نوشته شده برای نمایش دارد.

Elgg

در كنار دیگر پلتفرم‌های بكار افتاده كد باز سایت‌های اجتماعی، Elgg از آن دست است اما تفاوتش با دیگران در نظر گرفتن شركت‌ها و سازمان‌ها است تا آنها نیز بوسیله این پلتفرم شبكه‌ای اجتماعی برای كارمندان خود تهیه كنند.

البته نمی‌توان Elgg را تهدیدی برای Facebook تصور كرد. اما امتحان این سایت از ضرر خالی است و حتی شاید تصمیم بگیرید كه تعدادی از فعالیت‌های اجتماعی خود را بر روی چنین پلتفرمی انجام دهید. Elgg بصورت كد باز ارائه می‌شود. كاربران میتوانند سایت خود را بوسیله Elgg راه اندازی كنند یا آنكه از هاست‌های فروشنده این سرویس را درخواست نمایند.

Lorea

Lorea خود را شبكه‌ای متشكل از سیستم‌های اجتماعی امن توصیف میكند كه در نهایت جهانی سایبر از اطلاعات به اشتراك گذاشته شده را به دنیای واقعی معرفی میكند.

Lorea مدعی سر سختی است اما به مشابه Elgg رقیبی جدی برای فیس بوك نخواهد بود. در عوض این پروژه محیط خوبی برای دانشجویان و علاقهمندان است تا با طرز عملكرد شبكه‌های اجتماعی آشنا شوند.

OneSocialWeb

این هم ابزار كد باز دیگری است كه به خدمت شبكه‌های اجتماعی فرا خوانده شده است. اما بر خلاف Appleseed و Diaspora برنامه OneSocialWeb در نظر دارد كه محتوای كابران از دیگر شبكه‌های اجتماعی را در یك محل جمع آوری كند. برای مثال اگر OneSocialWeb همانطور كه گفته شد عمل كند، نظامی را به ارمغان میاورد كه سایت‌هایی نظیر فیسبوك، توییتر، عكس‌ها، وضعیت‌ها و دیگر شبكه‌های اجتماعی كاربر را در یك سیستم ذخیره می‌كند. البته برای كارایی عملی این نظریه، لازم است كه دیگر صاحبان شبكه‌های اجتماعی به درخواست OneSocialWeb پاسخ مثبت بدهند. برای آزمایش این سرویس در تابستان منتظر نسخه آزمایشی آن باشید.

Pligg

به مانند Elgg یك پلتفرم كد باز شبكه اجتماعی است. با این تفاوت كه Pligg یك سیستم مدیریت محتوی وب (CMS) نیز می‌باشد. Pligg بطور اختصاصی از امكاناتی همچون: رای دادن به خبرها و مقالات بر مبنای مقیاس پنج ستاره‌ای، ارسال خبر، نظر دهی و دیگر امكانات مشابه به سایت Digg برخوردار میباشد. اما در واقع Pligg از اساس نمیتواند رقیبی برای Facebook به حساب آید.

Pip.io

این سایت در حال حاضر راه اندازی شده است و بطور واقعی مدعی رقابت با فیس بوك می‌باشد. اما خبر بد: این پلتفرم هنوز كامل نیست. اشكالاتی نظیرپردازش تاریخ ماه میلادی و انتخاب اسامی كاربری از مشكلات كنونی این سایت می‌باشد. همچنین در این سایت هنگامیكه درخواست میكنید تا دوستان كنونی شما در Pip.io را از حساب جیمیلتان پیدا كند، به جای یافتن آنها، پیشنهاد به ارسال دعوت نامه به لیست چند صد نفری شما می‌دهد.

به هر حال Pip.io یك پروژه در حال تكمیل است و هم اكنون بیشتر شبیه به یك كلاینت (Client) استفاده از شبكه‌های اجتماعی عمل میكند. به این ترتیب كه رابط كاربری برای كنترل فیس‌بوك و توییتر مهیا كرده است.

برنده كدام است؟

نمی‌توان در میان این لیست برنده‌ای برای برتری از فیس‌بوك انتخاب كرد. Pip.io انتخاب نزدیكی است اما همچنان آنطور كه باید كامل نیست. شاید بهتر باشد كه كاربران معمولی شبكه‌های اجتماعی برای در ارتباط بودن با دوستان و فامیل همچنان از سایت فیس‌بوك بهره ببرند. حتی اگر فیس بوك به قول خود عمل كند و نگرانی‌های پیرامون «حریم خصوصی» كاربران را بر طرف سازد، سپس بدنبال جایگزین بودن، یك عمل بیهوده محسوب می‌گردد.