واقعیتش اینكه برای برخی دولت ها، هیچ كابوسی بدتر از افزایش میزان كاربران آنلاین نیست زیرا هر كاربر آنلاین برای آنها یعنی یك مزاحم بیشتر. كاربر آنلاین اطلاعات می خواهد و ارائه اطلاعات یعنی شفاف سازی در همه حوزه ها و هر سطحی اعم از اخلاقی یا غیراخلاقی و شفاف سازی نیز یعنی اینكه همه باید پاسخگو باشند و برای این دولتها نیز چه مسئولیتی سنگین تر و شوم تر از پاسخگویی.

در بحث های جدید درباره توسعه، پاسخگویی به یكی از معیارهای اصلی تبدیل شده است. دیگر گذشت روزهایی كه كارشناسان بر طبل الویت توسعه سیاسی بر اقتصادی یا برعكس می كوبیدند. همین چند سال پیش بود كه تحلیلگران آرمانگرایی مثل فرید زكریا سردبیر بخش بین الملل هفته نامه نیوزویك در تحلیل اوضاع كشورهای در حال توسعه مثل چین از لزوم گسترش تعاملات اقتصادی برای گشایش فضای سیاسی این كشورها سخن می گفتند و كتاب می نوشتند. كتاب هایی كه تا یك دهه قبل مدام تجدید چاپ می شدند، این روزها بسیار قدیمی به نظر می رسند. تاریخ یك دهه اخیر بخصوص در كشوری مثل چین نشان می دهد كه برخلاف نظر آرمانگرایان آكادمیك و عملگرایان اقتصادی، رشد اقتصادی الزاما باعث گشایش سیاسی نمی شود كه هیچ، بلكه بعضا حتی فضا را تنگ تر هم می كند.

دولت كمونیست چین كه زمانی تز اقتصاد آزاد را كابوس خود می دانست دیگر نه فقط هراسی از آن ندارد بلكه اكنون خود در آن یدی طولانی پیدا كرده است. این روزها، كابوس دولتمردان چین نه توسعه اقتصادی بلكه توسعه وب است. مروری بر اخبار وب در چین ـ مناقشه با گوگل، تاسیس مراكز ترك اعتیاد اینترنتی، ممنوعیت شبكه های اجتماعی ـ بیانگر این نگرانی فزاینده است. اخیرا یك موسسه تحقیقاتی در چین با نام آكادمی علوم اجتماعی در گزارشی مبسوط اعلام كرد، دولت های غربی بخصوص آمریكا از شبكه های اجتماعی بخصوص فیس بوك برای سرنگونی دولت چین استفاده می كنند. (اوج خودمحوری !!! توجه داشته باشید كه از این شبكه اجتماعی فقط برای سرنگونی دولت چین و نه هیچ دولت دیگر استفاده می شود!!!!) این تحقیقات صرف نظر از بار علمی آن یك بار دیگر نشان داد كه اختلافات اقتصادی بین چین و آمریكا هر قدر هم شدید باشند، قابل حل هستند اما اختلافات آنها درباره آزادی اینترنتی اساسا قابل حل نیست زیرا دولت چین نشان داده است كه حاضر است هر هزینه ای بپردازند و حتی وجهه بین المللی اش را نیز زیر سوال ببرد اما فضای وب را باز نكند. این مساله وقتی جالب می شود كه در خبرها می خوانیم جمعیت كاربران آنلاین چین از مرز 420 میلیون نفر گذشت.

تجربه یك دهه اخیر در برخی كشورهای درحال توسعه نشان داد كه توسعه اقتصادی نمی تواند جانی تازه به فضای سیاسی ببخشد، اما اینكه آیا توسعه فناوری می تواند تغییری در این شرایط ایجاد كند یا خیر، باید منتظر ماند و دید.