واقعیتش اینکه برای برخی دولت ها، هیچ کابوسی بدتر از افزایش میزان کاربران آنلاین نیست زیرا هر کاربر آنلاین برای آنها یعنی یک مزاحم بیشتر. کاربر آنلاین اطلاعات می خواهد و ارائه اطلاعات یعنی شفاف سازی در همه حوزه ها و هر سطحی اعم از اخلاقی یا غیراخلاقی و شفاف سازی نیز یعنی اینکه همه باید پاسخگو باشند و برای این دولتها نیز چه مسئولیتی سنگین تر و شوم تر از پاسخگویی.

در بحث های جدید درباره توسعه، پاسخگویی به یکی از معیارهای اصلی تبدیل شده است. دیگر گذشت روزهایی که کارشناسان بر طبل الویت توسعه سیاسی بر اقتصادی یا برعکس می کوبیدند. همین چند سال پیش بود که تحلیلگران آرمانگرایی مثل فرید زکریا سردبیر بخش بین الملل هفته نامه نیوزویک در تحلیل اوضاع کشورهای در حال توسعه مثل چین از لزوم گسترش تعاملات اقتصادی برای گشایش فضای سیاسی این کشورها سخن می گفتند و کتاب می نوشتند. کتاب هایی که تا یک دهه قبل مدام تجدید چاپ می شدند، این روزها بسیار قدیمی به نظر می رسند. تاریخ یک دهه اخیر بخصوص در کشوری مثل چین نشان می دهد که برخلاف نظر آرمانگرایان آکادمیک و عملگرایان اقتصادی، رشد اقتصادی الزاما باعث گشایش سیاسی نمی شود که هیچ، بلکه بعضا حتی فضا را تنگ تر هم می کند.

دولت کمونیست چین که زمانی تز اقتصاد آزاد را کابوس خود می دانست دیگر نه فقط هراسی از آن ندارد بلکه اکنون خود در آن یدی طولانی پیدا کرده است. این روزها، کابوس دولتمردان چین نه توسعه اقتصادی بلکه توسعه وب است. مروری بر اخبار وب در چین ـ مناقشه با گوگل، تاسیس مراکز ترک اعتیاد اینترنتی، ممنوعیت شبکه های اجتماعی ـ بیانگر این نگرانی فزاینده است. اخیرا یک موسسه تحقیقاتی در چین با نام آکادمی علوم اجتماعی در گزارشی مبسوط اعلام کرد، دولت های غربی بخصوص آمریکا از شبکه های اجتماعی بخصوص فیس بوک برای سرنگونی دولت چین استفاده می کنند. (اوج خودمحوری !!! توجه داشته باشید که از این شبکه اجتماعی فقط برای سرنگونی دولت چین و نه هیچ دولت دیگر استفاده می شود!!!!) این تحقیقات صرف نظر از بار علمی آن یک بار دیگر نشان داد که اختلافات اقتصادی بین چین و آمریکا هر قدر هم شدید باشند، قابل حل هستند اما اختلافات آنها درباره آزادی اینترنتی اساسا قابل حل نیست زیرا دولت چین نشان داده است که حاضر است هر هزینه ای بپردازند و حتی وجهه بین المللی اش را نیز زیر سوال ببرد اما فضای وب را باز نکند. این مساله وقتی جالب می شود که در خبرها می خوانیم جمعیت کاربران آنلاین چین از مرز 420 میلیون نفر گذشت.

تجربه یک دهه اخیر در برخی کشورهای درحال توسعه نشان داد که توسعه اقتصادی نمی تواند جانی تازه به فضای سیاسی ببخشد، اما اینکه آیا توسعه فناوری می تواند تغییری در این شرایط ایجاد کند یا خیر، باید منتظر ماند و دید.